Thứ năm, Ngày 2 Tháng 4 Năm 2020

Thủy sản

Gửi Email In trang Lưu
Quy trình kỹ thuật tạm thời nuôi thương phẩm cá Chiên

03/08/2018 09:55

I. Đặc điểm sinh học của cá Chiên

1. Đặc điểm hình thái: Cá có thân trần, đầu dẹp bằng, thân hơi dẹp bên, phần đuôi thon hình ống nhỏ dần về phía cuối đuôi. Toàn bộ đầu và thân được phủ bởi một lớp da dày và ráp. Mắt cá Chiên bé, thân cá có màu xám đen, bụng mầu trắng đục, trên thân có một số vùng đen. Cá đực và cá cái thường ít có sự sai khác nhau về hình dáng, sự khác nhau chỉ được thể hiện rõ khi cá ở độ tuổi trưởng thành.

2.  Đặc điểm dinh dưỡng: Cá Chiên có bộ máy tiêu hóa của loài cá ăn động vật điển hình: Miệng rộng, răng cửa sắc nhọn. Giai đoạn nhỏ cá Chiên ăn các loại côn trùng sống dưới nước, tôm cá nhỏ, giai đoạn trưởng thành thức ăn chủ yếu của chúng là cá tươi. Theo Mai Đình Yên (1983), cá Chiên có chiều dài >7cm đã bắt đầu ăn được cá con. Kết quả nghiên cứu của Phạm Báu (2000), kết quả nghiên cứu phân tích thành phần thức ăn trong ruột cá giai đoạn cá giống và cá trưởng gồm: Mùn bã hữu cơ, động vật phù du, thực vật phù du, cá, tôm và ấu trùng côn trùng.

3. Đặc điểm sinh trưởng: Tốc độ tăng trưởng chiều dài thân tăng từ năm thứ nhất đến năm thứ tư 14,2-17,6 cm/năm; sau đó chậm dần từ năm thứ tám đến năm mười ba từ 7,5- 8,2 cm/năm. Theo Phạm Báu và ctv (2000), khối lượng cá tăng nhanh sau năm thứ 3, từ 3- 7 tuổi cá đạt khối lượng 700- 1200g/con, trong giới hạn 13 tuổi cá càng lớn thì tăng trọng càng nhanh, ở tuổi thứ 13 cá có thể đạt khối lượng 30kg/con. Điều đáng chú ý là cá Chiên có tốc độ tăng trưởng sai khác nhau nhiều, sự sai khác lớn này có thể do cá Chiên bắt mồi thụ động, ít di chuyển xa nên nơi nào có thức ăn phong phú thì cá lớn nhanh còn nơi nào có thức ăn nghèo nàn thì cá lớn chậm.

4.  Đặc điểm sinh sản

- Mùa vụ và tuổi sinh sản: Mùa sinh sản của cá Chiên ngoài tự nhiên trùng vào những tháng xuân hè, từ tháng 3 đến tháng 6 hoặc muộn hơn. Đối với cá Chiên ngoài tự nhiên thành thục ở lứa tuổi thấp nhất đã gặp là 6, chiếm tỷ lệ 25%, ở lứa tuổi 7 chiếm 66% trên tổng số cá trong lứa tuổi đã gặp (4 - 13 tuổi). Qua kiểm tra bằng cắt mô tế bào trứng của cá có hệ số thành thục đạt 4,7% vào tháng 5 cho thấy trứng đã phát triển đến giai đoạn IV (Phạm Báu, 2000). Khi sinh sản cá di cư lên thượng nguồn nơi có nước chảy. Bãi đẻ chính của cá Chiên trên hệ thống sông Hồng hầu như không còn, hiện nay cá đẻ phân tán và rải rác trên khu vực thượng nguồn các sông suối. Theo Trần Anh Tuấn và ctv (2010) mùa vụ sinh sản cá Chiên trong điều kiện nuôi nhân tạo từ tháng 5 đến tháng 7, mùa vụ chính tập trung vào tháng 6.

- Hệ số thành thục và sức sinh sản: Cá Chiên có hệ số thành thục trong tự nhiên thấp từ 1,2 – 4,7%. Sức sinh sản của cá Chiên cũng thấp, dao động lớn phụ thuộc vào kích cỡ cá, nơi sống. Khối lượng cá đạt từ 7 – 11kg, sức sinh sản tuyệt đối từ 45.000 – 140.000 trứng/cá thể cái, sức sinh sản tương đối từ 4.100 – 20.100 trứng/kg cá cái. Đối với khối lượng cá đạt từ 28 – 32 kg, sức sinh sản tuyệt đối từ  31.000 – 48.000 trứng/cá thể cái, sức sinh sản tương đối từ 1.000 – 1.500 trứng/kg cá cái.

II. Quy trình kỹ thuật nuôi thương phẩm cá Chiên trong ao nước chảy

1. Điều kiện ao nuôi

- Diện tích ao nuôi: Từ 200m2 trở lên (diện tích tối ưu từ 800-1000 m2), độ sâu nước: 1,0 – 1,5m.

- Do cá Chiên là loài sống ở những vùng nước chảy xiết, nền đáy là đá sỏi. Nên nền đáy ao thiết kế là đáy cát sỏi, làm hệ thống ống cấp nước chảy ngầm dưới đáy ao.

- Bờ ao có thể là bờ đất hoặc được xây kè kiên cố bằng gạch hoặc bê tông. Ao có cống cấp và cống thoát chủ động.

- Vị trí xây dựng ao: Ao được xây dựng tại những nơi có nguồn nước cấp chủ động, tốt nhất là gần các hồ chứa thủy nông có nguồn nước chảy qua quanh năm thuận tiện cho việc thay nước.

- Trước khi sử dụng, tiến hành tát cạn ao, dùng vôi bột tẩy ao với lượng 7- 10kg/100m2 ao. Phơi đáy ao 2 - 3 ngày sau đó lấy nước đủ vào ao.  

2. Thả giống

- Tiêu chuẩn cá giống: Cá giống khỏe mạnh, không bị bệnh tật, không bị dị hình, cá có màu ghi sẫm. Khối lượng cá giống trung bình khoảng 5 - 10g/con. Kích thước từ 8 – 10 cm/con.

- Mùa vụ thả:

+ Với cá giống lưu từ năm trước, thả giống nuôi vào tháng 3 – 4.

+ Với cá giống sản xuất trong năm, thả giống nuôi vào tháng 9 – 10.

- Mật độ thả cá Chiên là 0,8 – 1,0 con/m2. Trong ao chỉ nuôi ghép với cá mè trắng và cá mè hoa để làm sạch nước với mật độ 10 - 15 con/100m2 với cỡ giống trung bình 300g/con.

- Thả cá vào thời điểm mát trong ngày khi nhiệt độ dao động từ 25 – 300 C. Trước khi thả cá bao chứa cá được ngâm trong ao 20-30 phút nhằm cân bằng nhiệt giữa bao cá và môi trường nước ao nuôi tránh sốc cho đàn cá nuôi.

- Không nên sử dụng cá ngoài tự nhiên đánh bắt bằng sung điện vì tỷ lệ hao hụt có thể lên tới 90% thậm chí 100%.

Quản lý chăm sóc

3.1. Thức ăn

- Cá Chiên là loài ăn động vật tươi sống và rất nhạy cảm với thức ăn thiu thối do vậy khi lựa chọn thức ăn phải đảm bảo thức ăn còn tươi, nếu là cá tạp phải có mùi tanh đặc trưng.

- Tốt nhất nên bảo quản thức ăn bằng tủ đông để có thể dự trữ thức ăn thường xuyên và thức ăn không bị hỏng.

- Cho cá ăn 01 lần/ngày vào thời gian 17h hàng ngày.

- Hệ số thức ăn: 7 - 8

Lượng thức ăn hàng ngày cho cá

Trọng lượng trung bình của cá (g/con)

Lượng thức ăn (tính bằng % trọng lượng cá trong ao)

10 - 20

7 – 10

20 – 150

7 - 8

150 - 500

5 - 7

500 – >1.000g

5

 

3.2 Quản lý ao nuôi

- Cho cá ăn vào sàng ăn để theo dõi quá trình sử dụng thức ăn và điều chỉnh lượng thức ăn hàng ngày tránh dư thừa làm ô nhiễm môi trường dễ phát sinh dịch bệnh và tránh thiếu thức ăn cá chậm lớn.

- Ngoài ra nếu có điều kiện nên thả thức ăn tươi sống như cá, tôm để cá chiên bắt mồi chủ động sẽ hạn chế được rất nhiều dịch bệnh xảy ra và khống chế được lượng thức ăn thừa và môi trường luôn sạch.

- Hàng ngày kiểm tra lượng thức ăn sử dụng để điều chỉnh hợp lý và định kỳ kiểm tra đàn cá để phát hiện kịp thời dịch bệnh xảy ra nhằm có biện pháp ngăn chặn kịp thời.

- Định kỳ 01 tháng/lần kiểm tra sự phát triển của đàn cá để điều chỉnh lượng thức ăn hàng này. Nếu phát hiện cá bị sây sát nên tìm hiều rõ nguyên nhân có thể là do thiếu thức ăn cá cắn nhau hoặc có thể do dịch bệnh phát sinh.

 - Thường xuyên cho nước chảy qua ao nuôi. Trong trường hợp không có nước chảy qua thì dùng máy bơm có công suất 1,5kw bơm nước liên tục 8 – 16h/ngày vào ao nuôi.

- Định kỳ xử lý môi trường ao nuôi bằng vôi 15 ngày/lần bón với liều lượng 2 kg/100m3 nước ao để khử trùng nước ao nuôi tránh việc lây lan dịch bệnh, gây ô nhiễm môi trường.

3.3. Phòng trị bệnh

- Thường xuyên treo túi vôi bột cạnh sàng ăn và ở đầu nguồn nước vào với lượng 2 - 4kg/túi; Cho cá ăn đủ cả lượng và chất, bổ sung thêm vitamin và khoáng vào thức ăn để tăng sức đề kháng của cá; thường xuyên vệ sinh thức ăn thừa, sàng cho ăn để đảm bảo môi trường luôn sạch; khi cá có dấu hiệu ăn ít hoặc bỏ ăn, chết rải rác thì cần tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp trị bệnh kịp thời.

- Trong quá trình nuôi thương phẩm cá bị chết chủ yếu do một số tác nhân như trùng bánh xe, trùng quả dưa cá chết nhanh trong vòng một đêm do vậy khi quan sát thấy cá bỏ ăn hoặc ăn kém, trên thân cá xuất hiện nhiều đốm như hình tròn và hình quả dưa, cá ngứa ngáy bơi lội bất thường cần có biện pháp trị bệnh ngay.

- Bệnh trùng quả dưa và trùng bánh xe sử dụng CuSO4 với nồng độ 0,1 ppm, thời gian xử lý tắm cá trong thuốc khoảng 10 -12 giờ trùng bánh xe sẽ ngừng hoạt động, đối với nồng độ 0,05 ppm tắm cá trong vòng 24h và kèm theo sục khí.

4. Thu hoạch: Sau hai năm nuôi có thể thu tỉa các cá thể có kích cỡ thương phẩm, nuôi tiếp đàn cá khi đạt kích cỡ có thể thu hoạch toàn bộ. Tuy nhiên tùy thuộc vào nhu cầu, thị hiếu của thị trường mà có thể thu hoạch các cỡ khác nhau. Nên thu hoạch vào khoảng tháng 10, tháng 11 hàng năm nếu cá đạt kích cỡ vì thời gian mùa đông cá ăn kém, tốc độ sinh trưởng chậm. Sau thời gian nuôi 2 năm cá đạt kích cỡ trung bình  từ 2,0 – 2,5kg/con.  

Trung tâm Thủy sản Hà Giang

Tin khác

Quy trình kỹ thuật tạm thời nuôi thương phẩm cá Lăng chấm (07/06/2018 14:40)

Trung tâm Thủy sản Hà Giang: Chuyển giao kỹ thuật sinh sản nhân tạo cá Bỗng cho HTX Trí Thanh (25/05/2017 07:48)

Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Tiến làm việc với Trung tâm Thủy sản (22/05/2017 15:42)

Thực hiện thành công giai đoạn I Đề tài Nghiên cứu ứng dụng sinh sản cá Lăng chấm, cá Chiên tại Trung tâm Thủy sản Hà Giang (13/09/2016 09:01)

Tái tạo những "chúa tể" sông Lô, sông Gâm (05/07/2016 10:49)

Khai giảng lớp tập huấn bồi dưỡng phương pháp Khuyến nông và kỹ thuật chuyên ngành Khuyến ngư năm 2016 (27/06/2016 08:26)

Trung tâm Thủy sản ứng dụng công nghệ sinh sản nhân tạo cho cá Lăng chấm, cá Chiên (09/05/2016 08:44)

Năm mới Thủy sản thêm tươi mới (29/01/2016 16:27)

Phương pháp phòng trị bệnh đen thân, tuột vảy ở cá Trắm cỏ (11/01/2016 14:31)

Phát triển nuôi trồng Thủy sản trên địa bàn xã Khuôn Lùng (02/02/2015 06:28)

xem tiếp

Thăm dò ý kiến

Bạn đang tích lũy tài sản gì?
Bất động sản
Tài sản cố định
Tiền gửi ngân hàng
Tiền mặt
Vàng